Manifesteren. Populaire term met een grote belofte. "Als je iets écht wilt en het manifesteert, dan krijg je het," zo luidt de mantra. Klinkt bijna magisch, niet? Maar wat als het niet werkt? Wat als die droomvilla, die perfecte baan, of die miljoen op je bankrekening gewoon uitblijft?
Met de wildgroei aan coaches in Nederland lijkt manifesteren onschuldig. Een beetje positief denken kan toch geen kwaad? Ja wel dus, en gevaarlijker dan het lijkt. Het is een schijnoplossing voor complexe problemen, een illusie.
En één ding is zeker: al die goeroes zijn manifes-tering irritant.
Wat bedoelen we met manifesteren?
Het woordenboek beschrijft manifesteren simpelweg als 'openbaren' of 'bekendmaken'. Maar in de wereld van moderne goeroes wordt het vooral gebruikt als een manier om succes aan te trekken. De manifestatie goeroe definitie is:
'Het idee dat je door positief denken en visualisatie succes kunt aantrekken'.
Zoals Lale Gül onlangs in haar column schreef: 'hoop' is het duurste product ter wereld. En daar komt bij de manifestatie belofte nog iets bij, namelijk nul verantwoordelijkheid voor de goeroe, want je moet het natuurlijk wel zelf doen. Als het niet lukt heb je waarschijnlijk toch niet echt positief genoeg gedacht. Kortom, het is een quick fix, verpakt in een boek, coaching of online cursus.
De belofte van het trucje
Manifestatie goeroes zijn van alle tijden. Mijn eerste kennismaking ermee was op de middelbare school, met het boek The Secret (Rhonda Byrne) uit 2006. Byrne ging verder dan alleen het bereiken van doelen door intenties: volgens haar trek je alles in je leven – goed of slecht – zelf aan. Wordt je fiets gestolen? Dat is jouw schuld, veroorzaakt door onbewust negatieve gedachten, aldus Byrne. Schitterend staaltje victim blaming.
Zelf vond ik dat destijds al lastig te geloven. Dat jaar verdween mijn zesde fiets in de Diamantbuurt in Amsterdam. Dat dit volledig mijn eigen schuld zou zijn? Tja, probeer dat maar eens uit te leggen aan een puber. Maar eerlijk is eerlijk: toen ik een paar keer een fiets terug 'leende' die toevallig onbewaakt stond, kwam Byrne’s boodschap me wél goed uit. Hadden ze maar positiever moeten denken.
Dichter bij huis hebben we Willemijn Welten, schrijfster van het populaire boek Manifesteren kun je leren. Volgens de beschrijving is zij dé manifestatie-expert van Nederland (wat dat ook moge betekenen). Willemijn stelt dat manifesteren 'de kunst is om je dromen te realiseren'. Haar boodschap: met intentie, gevoel, de wet van aantrekking en overgave aan het universum kun je alles bereiken wat je wilt.
Zelf wilde Willemijn dolgraag haar droomhuis. Dus wat deed ze? Manifesteren natuurlijk. En verrek, na een hoop intenties kreeg ze een gouden tip en woont ze nu in haar droomhuis. Goed gedaan, Willemijn.
Ah, zo werkt dat dus, een huis kopen. Vreemd dat ik dit niet eerder heb toegepast. Ik ken persoonlijk nog 134 mensen in Amsterdam die een woning zoeken. Hoeft niet eens een droomhuis te zijn – zonder tuin is ook prima. Stom eigenlijk dat ze het niet eerder hebben gemanifesteerd. Eigen schuld, dikke bult. Hadden ze het boek van Willemijn maar moeten lezen...
Hoewel Willemijn zijdelings benoemd dat acties belangrijk zijn is de centrale boodschap gebaseerd op vertrouwen, gevoel en energie.
En dat Willemijn, is kletskoek.
Succes wijden aan manifesteren is narcistisch
De belofte dat als je iets echt echt echt echt echt wilt en er 1000% in gelooft het dan krijgt is achterlijk. Je kunt simpelweg niet allemaal winnen. Het huis van Willemijn is nu van Willemijn en daarmee niet beschikbaar voor anderen, ook niet als je er 100 intenties en 97 kaarsen met wensen tegenaan gooit.
Het irritante aan deze valse belofte is dat iemand - de manifesteerder - zichzelf hiermee boven een ander stelt. Ik heb iets écht gemanifesteerd en daardoor gekregen en jij niet. Maar die ander, wil het huis toch ook? Heeft die niet ook een kaarsje aangestoken, geduimd, gebeden en gehoopt? Natuurlijk wel. En daarmee creëer je afstand tot de ander. Mensen zijn niet speciaal.
Wat zegt de wetenschap hierover?
Recent onderzoek van de Universiteit van Queensland (2023) toont aan dat meer dan een derde van de mensen in zekere mate gelooft in manifestatie. De onderzoekers ontdekten dat mensen die sterk geloven in manifestatie:
- Vaker risicovolle financiële beslissingen nemen
- Meer geneigd zijn om te investeren in risicovolle beleggingen
- Onrealistisch optimistisch zijn over toekomstig succes
- Vaker failliet gaan
Het laat zien dat manifestatie geloof niet leidt tot meer objectief succes. Wel voelen 'manifesteerders' zich succesvoller, ook al is daar geen bewijs voor.
En dat brengt ons bij het tweede irritante onderdeel: het heilige geloof in de kosmische krachten van het universum.
Het universum
- Het universum bestaat 13,8 miljard jaar.
- Iets van leven ontstond 3,5 miljard jaar geleden.
- Moderne mensen bestaan ongeveer 300.000 jaar.
Alles op aarde, dus ook jij en ik, is gemaakt van sterrenstof, letterlijk. Elk atoom in je lichaam – van het zuurstof dat je inademt tot het calcium in je botten en het ijzer in je bloed – zat ooit in een ster. En dat geldt niet alleen voor jou, maar ook voor alles om je heen: elke plant, elk dier en elke bacterie. Het universum is oud. Het universum is groot. Het universum is onverschillig. En het heeft echt geen tijd om jouw vision board te bestuderen.
Het idee dat je met je to do list of doelen boekje invloed, laat staan in je eigen voordeel, uitoefent op het universum is hilarisch. Het geeft maar weer aan hoe centraal wij als mensen onszelf stellen in de kosmos.
Wat dan wel?
Ik doe ook aan bijgeloof. Elk jaar, met oud en nieuw, schrijf ik op wat ik wil loslaten en wat ik wil bereiken. Wat ik wil achterlaten, verbrand ik; mijn intenties voor het nieuwe jaar stuur ik de lucht in met een vuurpijl. Het is een mooi ritueel en het voelt goed. Maar daarna begint het pas echt. Ricky Gervais zei ooit:
"I’ve got no problem with praying. I know loads of nice Christians and Muslims and Jews. And if one of my family is very ill, they always say, ‘I’ll pray for them,’ and I say, ‘Thanks very much,’ because it’s a nice gesture. If they say, ‘We also cancelled the chemotherapy,’ I say, ‘Oh, don’t do that.’ Let’s do the praying AND the chemotherapy. ‘Cos that’s the same result as just the chemotherapy. Let’s definitely keep that one, shall we?”
Ik ben niet de volgende goeroe; bovendien is het veel leuker om te zeuren over wat niet werkt. Laten we de onderzoeken aanhouden. Die zeggen dat 'geloven' werkt. Het probleem is alleen dat, zodra je weet dat iets placebo is, het moeilijker wordt om er echt in te geloven. Maar dat wil niet zeggen dat ook ongelovigen niets hebben aan het stellen van intenties of doelen.
Het kaarsje? Het kaartje? Je affirmaties? Zeker doen, vooral als je erin gelooft. Maar vergeet niet: combineer het met concrete actie. Let’s do the praying AND the chemotherapy.
Wacht niet op het universum; jij bent het universum.
